Sharepoint محصول شرکت مایکروسافت که برای سالیان متوالی توسط شرکت‏های بزرگ بین‏الملی برای پیاده‏سازی ابزارهای مدیریت دانش مورد استفاده قرار گرفته و قابلیت‏های آن اثبات شده است. نکته‏ای که اغلب سازمان‏ها در برنامه‏های مدیریت دانش خود به آن توجه ندارند انتخاب فناوری مناسب برای مدیریت دانش است. بسیاری از سازمان‏ها متدولوژی خاصی برای بخش فناوری مدیریت دانش سازمان خود ندارند و اغلب بدون مشخص نمودن الزامات سیستم مدیریت دانش و تعریف اهداف سازمان از استقرار سیستم مدیریت دانش دچار آزمون و خطای فراوانی می‏شوند.

سازمان می‏بایست پس از شناسایی زیرسیستم ها و خصوصیات دانشی موردنیاز خود، به انتخاب فناوری مناسب بپردازد. در این مرحله معیارها و شاخص های جهانی برای ارزیابی و انتخاب  فناوری‏ها و سیستم‏های مدیریت دانش مورد استفاده قرار می‏گیرد. برخی از این معیارها شامل هزینه، کاربری راحت، برآورده کردن نیازمندی های دانشی سازمان و... است. نرم افزار Sharepoint با قابلیت‏هایی که دارد نه تنها تمامی نیازهای مدیریت دانشی سازمان را پاسخگوست بلکه در طراحی آن به مسائل فرهنگی و ساختاری سازمان‏ها توجه شده و می‏تواند مبتنی بر اقتضائات سازمان دچار دگرگونی شود.

برخی از قابلیت‏های دانشی Sharepoint عبارتند از:

• تسهیم و به جریان انداختن دانش
•  برقراری ارتباطات دانشی میان خبرگان و کارشناسان
• مدیریت درس آموخته های پروژه های کاری و ایجاد پایگاه دانش سازمانی
• ایجاد نقشه‏ها و درخت‏های دانش از منابع دانشی سازمان
• دستیابی به دانش های پیشین به صورتی کارآمد
• همراه بودن با فرهنگ مدیریت دانش در سازمان
• مدیریت پیشرفته مستندات و مدیریت محتوا
• مدیریت دانش مبتنی بر فرایندهای کسب و کار
•  استفاده از ابزارهای هوش تجاری
• راه اندازی انجمن های دانشی برای اخذ و اشتراک دانش
•  گزارش گیری های آماری و تفصیلی از وضعیت دانشی افراد و سازمان
•  قابلیت تعریف سطوح دسترسی به دانش ها
• قابلیت امتیازدهی به کیفیت دانش ها
•  افزودن محتواهای تصویری و ویدئوهای دانشی و....

ضمناً در Sharepoint از بسیاری از فناوری‏های دیگر مانند IIS (میزبان شیرپوینت در محیط اینترنت، اینترانت و اکسترانت)، NET framework. (فناوری برنامه نویسی که دارای اجزاء آماده ای است به راحتی بر روی شیرپوینت نصب می گردد)، Sharepoint user area ( رابطه کاربر با شیرپوینت)، MOSS (محیط زیبا را در اختیار کاربر می گذارد)، Shrepoint Designer (شخصی سازی صفحات ) و... نیز می توان استفاده کرد.

یکپارچگی آسان نرم‏افزار sharepoint با کلیه نرم‏افزارهای مایکروسافت آفیس، قابلیت اطمینان بالای نرم‏افزار Sharepoint، یکپارچگی با سایر سیستم‏های تحت وب و امکانات امنیتی و دسترسی نیز باعث گردیده است که نرم فزار Sharepoint امکاناتی فراتر از سایر نرم افزارهای طراحی شده مدیریت دانش در اختیار سازمان‏ها قرار دهد به طوریکه در سالیان اخیر به عنوان انتخاب اول شرکتهای برتر دنیا برای استفاده در مدیریت دانش تبدیل شده است. 

دانش در دهه دوم قرن 21 در اصل یعنی بدست آوردن سود نه صرفاً بدست آوردن و اکتساب دانش، دانش باید مستقیماً در افزایش سود و بازدهی سرمایه شرکت تاثیرگذار باشد، در این صورت است که شرکت‏های ایرانی ثروتمندی خواهیم داشت. نزدیک به یک دهه از شروع اولین اقدامات انجام شده مدیریت دانش در شرکت‏های ایرانی می‏گذرد اما عامل فراموش‏شده در مدیریت دانش، محاسبه اثرات دانش بر عملکرد و سودآوری مالی شرکت‏هاست. اغلب شرکت‏های ایرانی هنوز در همان موضوعات و مباحث اولیه مدیریت دانش مانده و درجا می‏زنند و برخی نیز دچار توهم دانش شده‏اند و فراموش کرده‏اند که دانش در شرایط امروز دنیا دائمی نیست بلکه لحظه‏ای است و باید به نادانسته‏های خود اقرار کنند تا مراحل کسب منفعت و خلق ارزش افزوده از دانش برای آن‏ها باز گردد. ضرب المثلی چینی است که می‏گوید مطالعه را رها کنید و به تجارت بپردازید، آن‏ها برای سود حاصل از تجارت اهمیت فراوانی قائلند یعنی بیشتر از خود علم و دانش.

به هر حال مدیران ارشد شرکت‏ها برای کسب اطمینان از برگشت پول سرمایه‏گذاری شده در مدیریت دانش از CKO انتظار دارند تا ارزش‏افزوده مالی دانش، مهارت و شایستگی را به عنوان یک متغیر نامشهود محاسبه کند؟ به عنوان مثال نتایج حضور در کلاس‏ها، نشست‏ها و سمینارهای آموزشی چیست و چه تاثیری بر KPI شرکت و در نهایت ROI گذاشته است؟ به جرات می‏توان گفت در 95% سازمان‏های ایرانی، آموزش هیچ اثر بهبودی بر شاخص‏های کلیدی عملکرد شرکت نگذاشته زیرا صرفاً افراد در فاز آموزش مانده‏اند و اقدامی برای ارائه خدمات و محصولات به روش برتر از طریق مدیریت دانش و در نهایت فروش دانش شرکت و کسب سود از آن نکرده‏اند. باید آستین‏ها را بالا زد و وارد گود شد زیرا کسب انبوهی دانش در زمینه مدیریت دانش بدون تبدیل آن به ارزش افزوده برای تامین‏کنندگان، مشتریان و در مجموع ذینفعان مثل آب در هاون کوبیدن است و حاصلی برای شرکت نخواهد داشت.

دو نکته مهم در محاسبه ROI مدیریت دانش‏ وجود دارد: 

1. با مطالعه تجارب شرکت‏های موفق دنیا در صنعت خود، پیش از سرمایه‏گذاری در مدیریت دانش، ROI آن در برنامه‏ریزی‏های اولیه دیده شود (تخمین ارزش حاصل از مدیریت دانش پیش از اقدام)

2. بعد از استقرار مدیریت دانش و با در نظر گرفتن طول دوره پیاده‏سازی، میزان هزینه و سود حاصل از مدیریت دانش اندازه‏گیری شود. به عنوان مثال بنا به گزارش مجله CIO در سال 2007، شرکت شل، هزینه سالانه مدیریت دانش را  5 میلیون دلار تخمین کرد در حالی‏که نرخ بازگشت از مدیریت دانش با اجرای استراتژی انجمن‏های خبرگی بیش از 200 میلیون دلار بوده است یعنی 4000% ROI، شرکت سیسکو با هدف کاهش هزینه، صرفه‏جویی و کسب سود از طریق مدیریت دانش تنها 82 میلیون دلار در سال 2008 هزینه کرد و نتیجه آن 691 میلیون دلار صرفه‏جویی خالص و 840% ROI  بوده است.    

نمونه کاربردی اول برای شرکت‏های ایرانی؛ ROI نشان دادن روند تعداد مقالات ارائه شده توسط کارکنان شرکت در کنفرانس‏ها به صورت سالیانه نیست بلکه ارزش مالی و غیرمالی حاصل از آن مقاله است که  ROI نام دارد که می بایست منجر به ثبت پتنت و دیگر مولفه‏های دارایی فکری شود.

نمونه کاربردی دوم برای شرکت‏های ایرانی: ROI  یعنی ایجاد محصول یا کسب و کار جدید و نشان دادن روند سودآوری محصولی که از طریق مدیریت آموخته ها و تجربیات نهفته در شرکت کسب شده است.

"دانش یعنی، دانستن اینکه گوجه فرنگی از خانواده میوه‏هاست؛ خرد یعنی اینکه گوجه فرنگی را در سالاد یا ظرف میوه‏ها قرار ندهیم؟"

از دیدگاه کاربردی و تئوریک نیز این جمله قابل اثبات است؛ دانش اقدامی است که بر پایه اطلاعات شکل گرفته و در پرتو تجارب و بسترهای آگاهانه فرد بوجود می‏آید که مشخصه اصلی آن عملی‏تر بودن است اما خرد مرتبه‏ای بالا‏تر است که ضمن بکارگیری مستمر و شایسته دانش، توان یادگیری، تجربه‏اندوزی و قدرت انتخاب و قضاوت بر اساس اصول و ضوابط معین را شامل می‏گردد. در مرتبه خرد سازمان قادر به اقدامات و انتخاب‏های مناسب در وضعیت‏های مختلف خواهد بود.

تکنیک Peer Asisst (مساعدت همکاران/ همتایان) ترتیب دادن یک نشست و دعوت از افرادی که در حوزه دانشی مرتبط با پروژه فعالیت می‏کنند و یا اینکه دارای تجربه مرتبط هستند. در تیم‏ها و بخش‏های مختلف شرکت این افراد جستجو  و برای نشست دعوت می‏شوند تا تجربیات و دانش‏های ضمنی خود را با تیم اصلی پروژه در جهت حل مسائل و چالش‏های موجود در اجرای پروژه به اشتراک گذارند.

 این تکنیک معمولاً زمانی می‏بایست استفاده گردد که نیاز به کنترل پیش از عمل و همچنین یادگیری قبل از اقدام باشد، بنابراین در مرحله برنامه‏ریزی پروژه باید به آن توجه شود، به طوریکه دانش‏های موجود و مورد نیاز برای اجرای پروژه شناسایی و اقدامات لازم برای مواجه با کمبود دانش در حین پروژه پیش‏بینی گردد. البته گاهی اوقات از این تکنیک در روش یادگیری حین اجرا نیز استفاده می‏شود. از طرفی باید دقت شود که تکنیک مساعدت همتایان به دنبال این است که منحنی یادگیری برای تیم پروژه کوتاه‏تر شود که با بحث و تعامل میان افراد تیم پروژه و تیم همکار این مهم حاصل می‏شود. نکته مهم دیگر این است که افراد تیم پروژه باید به این مسئله باور داشته باشند که در نشست‏های گروهی با تیم همکار علاوه بر اینکه بهتر یاد می‏گیرند بلکه هم‏افزایی دانشی نیز اتفاق می‏افتد. 

لازم به ذکر است یادگیری قبل از اجرا؛ معمولاً مبتنی بر تجارب ثبت شده و Lessons Lesrnedهای پروژه‌های مشابه قبلی می‌باشد.

کمک گرفتن یا امدادخواستن از همتایان، راه را برای تیم پروژه در حل مسائل تخصصی هموار می‏کند زیرا راه‏حل‏های بیشتری برای حل چالشها و مسائل با توجه به همکاری همتایان ارائه خواهد شد. به طور خلاصه مراحل اصلی اجرای تکنیک مساعدت همتایان در سازمانهای پروژه محور شامل گام‏های زیر است: 

1. تبیین و تعریف واضح از مسئله 
2. جستجو و دعوت از افراد بیرون از تیم پروژه
3. تعیین دقیق زمان نشست میان تیم کمکی و تیم اصلی پروژه
4. آغاز نشست و ارائه خلاصه‏ای از جزئیات و مسائل پروژه توسط مدیر پروژه
5.  ثبت و جمع آوری توصیه‏ها و دانش‏ها از جانب همتایان در جهت حل مسائل پروژه
6. ایجاد و توسعه شبکه‏ای از همکاران برای استفاده در مواقع حساس پروژه

حال و هوای این روزهای اقتصاد ایران به دلایل مختلفی مانند افزایش بی‏رویه قیمت دلار، پایین آمدن ارزش پول ملی، تحریم‏ها، مشکلات فضای کسب و کار، ممنوعیت واردات برخی از کالاها و... دچار بحران‏های پیچیده‏ای شده است. از آنجایی که بحران‏های اقتصادی دنیا تقریباً از سال 2007 آغاز و بانک مرکزی ایران نیز در سال گذشته تحریم گردید، پیش بینی وضعیت دلار نباید برای مدیران اقتصادی کشور دور از ذهن می‏بود. به طوریکه در این روزها تداوم چرخه تولید و کسب و کار با قیمت دلار گره خورده است. به دلیل عدم توجه به هشدارها و نداشتن برنامه‏ای از پیش طراحی شده برای مقابله با این شرایط، میزان خسارت‏پذیری شرکت‏های ایرانی افزایش و بازار محصولات و خدمات اغلب آن‏ها دچار افت شدیدی شده است. 

در این پست می‏خواهم از منظری متفاوت از نوشته‏های این چند ماه اخیر به ذکر بخش‏هایی از وضعیت این روزهای اقتصاد ایران از جنبه‏های دانشی بپردازم:

در طول بیش از 3 سالی که از زمان ایجاد این وبلاگ می‏گذرد در مقاطع زمانی مختلف و در مکان‏ها و موقعیت‏های گوناگونی که حضور داشته‏ام، افراد بسیاری درخواست ایجاد فضایی مجازی میان فعالان و علاقه‏مندان مدیریت دانش را از من داشته‏اند. به همین دلیل بر آن شدم تا علاقه‏مندان به مباحث مدیریت دانش را جهت عضویت مجازی در گروه مدیریت دانش (یاهو گروپ) دعوت کنم. این گروه در خصوص رویدادها و تجربیات علمی و کاری مدیریت دانش تشکیل و برخی از اهداف اولیه ایجاد آن عبارتند از:

• اطلاع‏رسانی در خصوص رویدادهای مرتبط داخلی و خارجی
• تبادل تجربیات کاری در زمینه مدیریت دانش
• ایجاد زمینه‏های همکاری گروهی در حوزه راهکارهای مبتنی بر مدیریت دانش در میان اعضاء

جهت عضویت به آدرس زیر مراجعه نمایید:

     http://groups.yahoo.com/group/KMAssociation_Iran 

بعد از عضویت در گروه لطفا در قسمت Database مشخصات فردی خود را در Members Profile اضافه نمایید.

یکی از موضوعاتی که در شش ماه گذشته درخواست‏های بسیاری برای مشاوره و آموزش از سازمان‏ها دریافت کرده‏ام، بحث نقشه راه مدیریت دانش است. جالب اینکه اغلب این سازمان‏ها، پروژه‏‏ای برای پیاده‏سازی مدیریت دانش در سازمان خود انجام داده بودند اما بدون چشم‌انداز و جهت‌گیری استراتژیک در مدیریت دانش، مدام دچار آزمون و خطاهای پرهزینه می‏شدند و تازه به وجود یک نقشه راه اثربخش در مدیریت دانش پی برده‏اند و این موضوع را راهگشا می‏دادند.

 می‏توان اظهار داشت که پیاده‏سازی مدیریت دانش بدون مشخص‏نمودن نقشه راه و نیز طراحی یک برنامه زمان‏بندی مبتنی بر مقتضیات و شرایط اختصاصی سازمان جهت دستیابی به چشم انداز و اهداف استراتژیک مدیریت دانش، سبب اتلاف زمان و هزینه‏های پیاده‏سازی می‏شود.  امروزه سازمان‏ها می‌بایست مشخص کنند که کدام دانش‌ها برای سازمان حیاتی بوده و وضع سازمان در هر کدام از این حوزه‌های دانشی استراتژیک با توجه به اهداف آتی چگونه می‌باشد. با تدوین نقشه راه مدیریت دانش (برنامه‏ریزی استراتژیک مدیریت دانش) ماهیت حال حاضر دانش سازمان و آینده‏ای که برای خود متصور است معین و  استراتژی‌های لازم برای پوشش این شکاف‏های دانشی معین می‏گردد.

تدوین نقشه راه مدیریت دانش نیازمند شناسایی حوزه‌های دانشی است که تحقق اهداف استراتژیک سازمان به کسب توانمندی‌های دانشی در آن حوزه‌ها وابسته است. با شناسایی حوزه‌های دانشی و مشخص‌‏نمودن جریا‏ن‏های دانشی میان آن‌ها باید نسبت به شناسایی میزان توانمندی‌های دانشی فعلی سازمان در هر یک از حوزه‌ها و نیز شناسایی سطح مطلوب توانمندی‌های دانشی در هر یک از حوزه‌ها با توجه به اهداف استراتژیک سازمانی اقدام نمود. با این کار، سازمان از شکاف‌های دانشی خود در هر یک از حوزه‌های دانشی آگاهی یافته و با اولویت‌بندی شکاف‌های دانشی به نسبت اهمیت آن‌ها در دستیابی سازمان به اهداف از پیش تعیین شده، بستر برنامه‌ریزی به منظور پیاده‌سازی مجموعه استراتژی‏های ارتقا وضعیت دانشی سازمان فراهم می‌آید. 

عوامل موثر بر عملکرد کارکنان عمدتاً از رهگذر آموزش و ایجاد انگیزه توسعه می‏یابد زیرا عملکرد اثربخش و کارای پرسنل بواسطه ایجاد اهرم‏های انگیزشی و توانمندی‏های دانشی آنهاست. نظام آموزش و نظام مدیریت دانش هر دو هدفی مشترک دارند به نام ارتقا و افزودن سطح دانش کارکنان، به همین دلیل در ساختارهای نوین مدیریت دانش و مدیریت آموزش جایگاهی خاص برای مدیر ارشد یادگیری (CLO) لحاظ گردیده است.

در یکی از سازمانها مشغول هم‏راستایی دستورالعمل‏ها و رویه‏های مدیریت دانش با فرایندهای منابع انسانی بودیم که بحثی مطرح شد با این عنوان که نقش آموزش برای افراد جدیدالاستخدام با توجه به دو متغیر انگیزه و دانش چیست؟ چند روزی روی این قضیه کار کردم تا اینکه یک مدل دو بعدی را با توجه به نیازهای آن سازمان بازسازی و طراحی نمودم که این مسئله را به خوبی بیان می‏کرد. یادم می‏آید روزی یکی از اساتید دوره تحصیل گفت که این مدل‏های دو بعدی ابزاری برای کارشناس خوب بودن است. 

 اگر نیروی جدید هم دانش پایینی داشته باشد و هم انگیزه پایین، مشکل در اینجا فرایند تامین و جذب منابع انسانی است که فرد به خوبی شناسایی و انتخاب نشده است. حالت بعدی زمانی است که فرد استخدام شده دانش بالایی دارد اما انگیزه‏اش پایین است؟ اینجا نیز آموزش فرد تازه استخدام شده نمی‏تواند موثر باشد بلکه طراحی و اجرای آموزش‏هایی که توانایی مدیر را در ایجاد اهرم‏های انگیزشی برای تحریک نیروی جدید افزایش دهد، کارساز خواهد بود. حالت دیگر زمانی پیش می‏آید که فرد هم دانش و هم انگیزه بالایی دارد که در اینجا نیز آموزش نقشی نخواهد داشت و فراهم‏آوردن زمینه ارتقای شغلی فرد راهکار بهتری است.

اما آموزش کجا نقش و کاربرد دارد؟

جایی که انگیزه فرد بالاست اما دانش او پایین است که برای پر کردن شکاف دانشی می‏توان از آموزش با شکل‏های مختلف، استفاده نمود. 

مدتی است سعی می‏کنم از طریق سازمانهای معتبر جهانی که کشورهای دنیا را در موضوعاتی مثل نوآوری، دانش، فناوری، فضای کسب و کار و توسعه منابع انسانی رتبه بندی می کنند، به شاخص‏ها و جایگاه ایران در این رتبه بندی‏ها برسم که هر بار با مشاهده جایگاه نامناسب ایران بیش از پیش خاطرم آزرده می‏شود و  هر چه می‏خواهم به خود امید دهم نمی‏توانم و نگرانی از آینده برایم تشدید می‏شود. چند روز پیش به دعوت یکی از دوستان در یکی از همایش‏های علمی حضور پیدا کرده بودم، چند نفر از سخنرانان همایش از مسئولین بلندمرتبه دولتی بودند و جالب اینکه بیشتر زمان صحبت خود را به تعریف و تمجید از وضعیت نوآوری، علم و فناوری ایران در سطح بین المللی اختصاص داده بودند، همان لحظه به اینترنت وصل شدم و چند سایتی که جایگاه کشورها را در حوزه‏هایی که مبنای صحبت آن سخنران بود باز کردم و به یکی از دوستان که در کنارم نشسته بود نشان دادم و این دوست عزیز با تعجب و برای اینکه سخنران فکر نکند که با جماعتی ساده لوح و بی اطلاع روبه روست و تنها برای تلنگری به آن فرد سخنران، آدرس تمامی این سایت‏های جهانی را در برگه‏ای نوشت و بالای آن برگه جمله‏ای با این مضمون نوشت که لطفاً از گفتن واقعیت‏ها و نقاط ضعف نهراسید و برگه را تحویل آن فرد مسئول داد....

یکی از این شاخص های معتبر جهانی و جایگاه ایران در ادامه معرفی می شود:

هفته گذشته برای دومین بار در طی سال‏های اخیر جهت بازدید از طرح‏ها و پروژه‏های نفت و گاز به منطقه ی ویژه انرژی پارس (عسلویه) رفتم. اما این بار برعکس سفر اول که در زمستان بود در گرمای بالای 50 درجه، رطوبت بسیار بالا، آلودگی و گرد و خاک فراوان که نشان دهنده وضعیت سخت کاری در این ایام سال است به عسلویه قلب اقتصادی کشور سفر کردم. برنامه های این سفر بازدید و مصاحبه با برخی از مهندسین فعال در مجتمع های پتروشیمی و پالایشگاهی منطقه بود. در این سفر از پالایشگاه‏های در دست احداث فازهای 20 و 21، فازهای 17 و 18، پالایشگاه‏های گازی فاز 2 و3، طرح‏های پتروشیمی، مجتمع بندری پارس و همچنین از شرکت‏های پتروشیمی فعال در عسلویه دیدن کردم. هر چند هنوز ایران از کشور قطر در برداشت و بهره‏برداری از این نعمت‏های الهی عقب‏تر است اما پیشرفت‏های زیادی نیز مشاهده می‏شود. بسیاری از شرکت‏های خارجی که در گذشته در پارس جنوبی حضور داشتند هم اکنون وجود ندارند اما موضوع تاثربرانگیز این است که ما این نعمت الهی را داریم اما در میان بزرگ‏ترین و موفق‏ترین شرکت‏های نفتی دنیا (BP، Shell)، نامی از شرکتهای نفتی ایران مشاهده نمی‏شود. صنعت نفت ما اغلب نفت خام می‏فروشد و شاید ارائه خدمات فنی و مهندسی در اولویت قرار نگرفته است و حتی اغلب پیمانکاران داخلی(EPC) به تجهیزات و فناوری‏های خارجی وابسته اند.  

وجود نفت اگرچه نعمت بزرگی است، اما عدم استفاده درست باعث عقب ماندگی کشور شده است. به گفته جلال آل احمد : (غرب زدگی با پول نفت آغاز شد، پول نفت فرهنگ مصرف گرایی (مصرف کالاهای غربی و دریافت مواد آماده) را پدید آورد که مایه بدبختی ما ایرانیان شد).

مستندسازی و تسهیم تجربیات و آموخته‏های موجود در طرح های نفت و گاز پارس جنوبی ضرورتی اجتناب ناپذیر است. این تجربیات می تواند چراغ راهی برای موفقیت‏های آتی باشد. تحلیل جایگاه مدیریت دانش در ارتقای صنایع نفت و گاز و بررسی اثرات ثبت اشتباهات و تجارب ساخت فازهای مختلف در پارس جنوبی در اثربخشی فعالیت های بعدی از اقدامات لازم الاجرا محسوب می شود. استفاده از روش‏های ارزش آفرینی مثل مدیریت دروس آموخته شده (LLM) برای سازمان‏های پروژه‏محوری که در عسلویه فعالیت می‏کنند به عنوان راهکاری جهت یادگیری و استفاده از تجربیات به حساب می‏آید. 

امیدوارم روزی برسه، شرکتهای نفتی‏مون، پروژه های نفتی کشورهای دیگر را انجام دهند. 

شکل بالا نشان دهنده زنجیره ارزش مدیریت دانش است. زنجیره ارزش مدیریت دانش،جریان دانش از طریق فعالیتها و زیرفرایندهای مدیریت دانش است که در هر فعالیت (استخراج ، ذخیره، توزیع و بکارگیری) ارزش ایجاد شده افزایش می یابد. در این شکل نشان داده شده است که فعالیت های سیستم های اطلاعاتی و ارتباطی در حوزه مدیریت دانش در  4 حوزه استخراج دانش، ذخیره سازی دانش، توزیع و بکارگیری دانش است و همچنین علاوه بر فعالیت های سیستم های اطلاعاتی و ارتباطی، سازمان و مدیریت نیز فعالیت هایی را در زنجیره ارزش دانش انجام می دهند که شامل مواردی همچون نهادینه کردن فرهنگ دانشی، آموزش، انجمن های خبرگی، فرهنگ سازمانی و... را شامل می شود. 

این شکل می تواند مبنای خوبی برای برنامه ریزی ها و اقدامات مدیریت دانش در سازمان ها قرار گیرد.

چند سالی است که برگزاری کنفرانس‏ها، همایش‏ها و نشست‏های بی‏کیفیت در زمینه مدیریت دانش و حوزه‏های مرتبط برای عده ای که به دنبال مطرح کردن خود به هر نحوی هستند به عنوان کسب و کاری جدید و البته پرمایه تبدیل شده است. در این بین سر و کله عده ای که بعضاً از رانت‏های دولتی استفاده و اندک دانشی نیز در این حوزه دارند پیدا شده و راه کسب درآمدهای نامشروع و فریب و سوء استفاده از سازمان‏های ایرانی را هدف قرار داده اند. در واقع این کنفرانس‏ها محملی برای عده ای مشاورنما تبدیل شده که به مثابه میراث یا ملک شخصی خود به کنفرانس‏ها نگاه می کنند و بسیاری از ارائه‏ها و برنامه‏های مربوط به کنفرانس به این افراد اختصاص می‏یابد در حالی که بسیاری افراد خبره و مجرب در این حوزه حتی برای حضور در این همایش‏ها دعوت نمی‏شوند. جای تاثر برانگیز این روایت جایی است که این افراد برای موجه نشان دادن خود در کمیته‏های علمی و راهبری کنفرانس‏ها از اسامی اعضای هیئت علمی دانشگاه‏ها و مدیران سازمان‏های بزرگ کشور استفاده می‏کنند در حالیکه این اساتید و مدیران در هیچ یک از برنامه ریزی‏های کنفرانس‏ها،  نشست‏ها و جوایز مدیریت دانش مشارکت داده نمی‏شوند و تنها از اسامی آنها جهت تبلیغ استفاده می‏شود.  

مقوله اجرای کیفی کنفرانس‏های مدیریت دانش نیز اسفناک است، حجم عظیم محورهای همایش‏ها و ارائه‏های پر تعداد که اغلب ارائه‏دهندگان دانشجویان و کسانی هستند که فقط فقط با ترجمه چند مقاله خارجی و انجام یک کار آماری بدون اینکه حتی مفهوم واقعی مدیریت دانش را درک کنند و به قولی بدون هیچ سابقه‏ی اجرایی در بدنه سازمان مجال صحبت پیدا می‏کنند. به راستی جای بسی تعجب است که آیا نباید رزومه و سوابق ارائه دهندگان مورد بررسی قرار گیرد؟!

در سه چهار همایش ایرانی مدیریت دانش که دانشگاه ها و موسسات خصوصی متولی برگزاری آنها هستند به فراخور دیده شده که بسیاری از مطالب و مقالات ارائه شده تکراری و بدیهی است که در چندین دوره نیز تکرار می‏شود و نشانی از سیر رشد کیفیت محتویات مقالات و ارائه ها دیده نمی‏شود. حتی بسیاری از مطالعات موردی (یا به قول خودشان بهترین تجارب) نیز رنگ و بوی اجرایی و عملیاتی ندارند. با احترام به همه اساتید این حوزه، برخی داوران و اعضای کمیته های ارزیابی مقالات و همچنین ارزیابان جوایز مدیریت دانش حتی الفبای مدیریت دانش را نمی‏دانند و صرفاً به خاطر بده بستان های بیزینسی با متولیان کنفرانس جهت ارزیایی و داوری دعوت می شوند. نکته دیگر اینکه نمی دانم چرا در اعضای کمیته علمی برخی از این کنفرانس‏ها از افرادی استفاده می‏شود که هیچ سابقه پژوهشی و اجرایی در مدیریت دانش را ندارند و از آن بدتر این است که تمامی ارائه‏های شفاهی به اعضای کمیته علمی اختصاص می‏یابد؟!

برخی از شرکت‏های مشاوره غرفه دار در این کنفرانس‏ها نیز با حداکثر یک پروژه نصفه‏کاره و دریافت اطلاعات اندکی در این حوزه خود را متولی اجرای پروژه‏های متعدد معرفی می‏کنند و با تبلیغات و زدو بند با کارفرمایان خود به فکر فریب سازمان‏های نگون بخت هستند. متاسفانه بسیاری از شرکتها از این موضوع غافلند که اغلب پروژه‏هایی که به آنها به عنوان سوابق ارائه می‏کنند در واقع هیچ نتیجه مطلوبی از اجرای مدیریت دانش با مشاوره آن ها نگرفته اند و عملاً شکست خورده محسوب می شوند و ساده لوحی سازمان ها از اینجاست که فریب لیست مشتریان آنها را می خورند. در واقع در کشورهای پیشرفته که همه چیز بر محور دانایی است، مدیریت دانش به یک راهکار نیرومند برای پیشرفت و نوآوری سازمان ها تبدیل شده، در ایران به ابزاری پر مایه برای عده ای افراد ظاهرنما و مشاورین بیزنس من و کوته فکر تبدیل شده است که مدام نسخه‏های آماده پروژه‏های قبلی خود را به پروژه های جدید تجویز می کنند بدون اینکه سازمان بخت برگشته بداند.

چرا این چنین است! باید فکری کرد................

سازمان ها می بایست با هوشمندی، قدرت تشخیص خود را بالا ببرند و نگرش خود را از بهبود تصحیح و گام های مستحکمی در فتح قله های موفقیت از جاده مدیریت دانش بر دارند و هر چه سریعتر آستین های خود را برای برخورد با این عارضه ها بالا بزنند.  

اگر می خواهید بدانید برترین شرکتهای نوآور در سال 2012 کدام شرکتها هستند به لیست زیر نگاهی بیاندازید (افسوس که سازمان های ما در آنها جایی ندارند). در اقتصاد نو، دانش حکم همه چیز را دارد و همه چیز بر محور دانش است ولی در این مملکت زندگیمان صنعتی است، نگاهی بیاندازید و ببینید که چند شاخص در حوزه دانش جهت ارزشیابی شرکتهای ایرانی در بورس وجود دارد. بیاییم متفاوت دیدن را تجربه کنیم! بیاییم بزرگ فکر کنیم! در اقتصادهای بزرگ مردم در کارخانه ها کار نمی کنند بلکه آنها به فعالیت هایی مشغولند که با استفاده از دانش ارزش ایجاد می کنند. شرکت های موفق آنهایی هستند که با تکیه بر دانش و خبرگی کارکنانشان دائماً نوآوری می کنند. نیازهای نهفته را زودتر از دیگران کشف می کنند و بهتر از دیگران به آن پاسخ می دهند و این درون مایه اصلی نوآوری است. نوآوری های جدید از یادگیری های جدید حاصل می شود و لازمه آن دل کندن از باورها، تفکرات و دانش های تاریخ مصرف گذشته است. نوآوری یعنی محصول جدید، خدمت جدید، روشهای تولید جدید، منابع جدید و...که از طریق دانش حاصل می شود. 10 شرکت نوآور سال در زیر آمده است: (50 شرکت نوآور برتر) 

1.  Apple
2.  Facebook
3.  Google
4.  Amazon
5.  Square
6.  Twitter
7.  Occupy Movement
8.  Tencent
9.  Life Technologies
10.  Solarcity

ادامه لیست شرکت های برتر را در سایت زیر ببینید......امیدوارم سازمان های ما از خواب بیدار شوند و با نوشدن این جهان، گام ها و قدم های نویی بردارند...........

Ref: www.fastcompany.com

چارچوب تعالی سازمانی EFQM، که امروز نام آن را در بسیاری از سازمان‏ها می‏شنویم، مجموعه‏ای از ابزارها و روش‏هایی است که به منظور ارزیابی، خودارزیابی سازمان و همچنین چارچوبی جهت حرکت به سمت تعالی سازمانی مورد استفاده قرار می‏گیرد. این چارچوب زیربنای بسیاری از جوایز مدیریتی از جمله جایزه ملی بهره وری و تعالی سازمانی، جایزه ملی کیفیت، جایزه تعالی منابع انسانی و... قرار گرفته است. بنیاد EFQM با مشارکت شرکت Cibit و APQC پروژه تحقیقاتی را با هدف بررسی بهترین تجارب در حوزه مدیریت دانش آغاز کردند و موفق به طراحی چارچوب مدیریت دانش در راستای چارچوب تعالی سازمانی شدند. این چارچوب از سه بخش اصلی تشکیل یافته است:  

دوست عزیرم آقای دبیری مطلب جالب و تامل برانگیزی را در وبلاگشان قرار دادند که حیفم آمد آن را در وبلاگ منتشر نکنم. صمیمانه از ایشان سپاسگزارم.

***

یکی از شاخص های مهمی که بانک جهانی تقریباً هر سال آن را منتشر می کند، شاخص اقتصاد دانشی یا همان چیزی که در ادبیات با نام اقتصاد دانش بنیان مطرح است. بر این اساس، کشورهای جهان رتبه بندی شده و جایگاهشان نسبت به یک یا دو سال قبل مقایسه می شود. ایران در سال 2012 جایگاه 94 را در میان 145 کشور به خود اختصاص داده است. 10 اقتصاد برتر سال 2012 با توجه به شاخص های دانشی در شکل زیر قابل مشاهده است: 

اصل گزارش و تعاریف تکمیلی این شاخص را می توانید از لینک زیر دریافت کنید. 

http://siteresources.worldbank.org/INTUNIKAM/Resources/2012.pdf

KEI: Knowledge Economy Index

بهره گیری از  فناوری‏های اطلاعاتی و ارتباطی موجود در شرکت در راستای فعالیت‏های مدیریت دانش نکته بسیار مهمی است که اغلب مورد غفلت قرار می‏گیرد و بسیاری از شرکت‏ها به دلیل نگاه صرفاً نرم‏افزاری و اتکابه داشتن یک سیستم نرم‏افزاری آماده  نمی‏توانند ارزش افزوده لازم در حوزه مدیریت دانش را ایجاد نمایند. داشتن یک نرم افزار مدیریت دانش به هیچ وجه به معنای پیاده‏سازی و فهم بهتر مدیریت دانش نیست بلکه نکته اصلی تفکر دانشی در سازمان است که می بایست بتواند از ابزارها و تکنولوژی‏های در دسترس در جهت پیشبرد منظور مدیریت دانش استفاده کند. جدول زیر فناوری‏های گوناگون به همراه هفت فعالیت اصلی مدیریت دانش و نقش و تاثیری که هر کدام از فناوری‏ها در پشتیبانی از فعالیت‏های مدیریت دانش دارد، را نشان می‏دهد.  

میزان پشتیبانی فناوری‏ها از فعالیت‏های مدیریت دانش در سه سطح نشان داده شده: 

1 دایره: فناوری مشارکت کمی در فعالیت دارد. 

2 دایره: این فناوری اغلب از فعالیت مدیریت دانش پشتیبانی می کند.

3 دایره: این فناوری مشارکت زیادی را می تواند در این فعالیت داشته باشد. 

فعالیت‏های مدیریت دانش در این جدول شامل: برنامه‏ریزی دانش، خلق دانش، یکپارچه‏سازی دانش، سازماندهی دانش، انتقال دانش، نگهداری دانش و ارزیابی دانش می‏باشد و همانطور که در جدول مشخص است این فناوری‏ها تاثیر زیادی در انتقال دانش داشته و همچنین از فعالیت‏های مرتبط با یکپارچه‏سازی دانش و سازماندهی دانش پشتیبانی زیادی می‏کنند.